Жазғы демалыс

«Бекітемін»

ББСБ «Лесная поляна»

Директор м.а.________________Советов А.М.

КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАН БАЛАЛАРҒА АРНАЛҒАН

«ДАЛА МАРШРУТТАРЫ» БІЛІМ БЕРУ ЖӘНЕ САУЫҚТЫРУ БАҒДАРЛАМАСЫ

Ұйымның толық атауы: "Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасы" коммуналдық мемлекеттік мекемесінің "Жамбыл ауданының білім бөлімі" коммуналдық мемлекеттік мекемесінің "Лесная поляна" білім беру және сауықтыру орталығы" коммуналдық мемлекеттік қазыналық кәсіпорны

Әзірленген жылы: 2026 жыл

МАЗМҰНЫ

№	Бөлім	Бет
1	Жалпы ережелер	3
2	Глоссарий	7
3	Бағыттылығы мен тақырыбы	8
4	Мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері	13
5	Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны	16
6	Іске асыру шарттары	26
7	Кадрлық және әдістемелік қамтамасыз ету	29
8	Іске асыру нәтижелерін мониторингтеу және бағалау	31
9	Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі	33

1-бөлім. Жалпы ережелер

Бағдарламаның атауы

«Дала маршруттары» (спорттық-туристік лагерь) кәмелетке толмаған балаларға арналған білім беру және сауықтыру бағдарламасы (бұдан әрі – Бағдарлама) маусымдық балалардың білім беру және сауықтыру орталығында/ лагерінде (ББСО) балалар мен жасөспірімдерді кешенді оқыту, тәрбиелеу және сауықтыруды қамтамасыз ету мақсатында әзірленді.

Бағдарлама кәмелетке толмағандардың физикалық және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуға, спорттық, туристік, коммуникативтік, тұлғалық, әлеуметтік, зерттеушілік және тәжірибелік құзыреттерін қалыптастыруға бағытталған жазғы спорттық-туристік демалысты ұйымдастырудың кешенді моделі болып табылады. Аталған міндеттер спорттық, туристік, өлкетану, командалық, жобалық және сауықтыру қызметтері арқылы іске асырылады.

Бағдарлама Ұйым тарапынан жазғы маусым кезеңінде бекітілген ауысымдар кестесіне, ББСО жұмыс істеу жағдайларына, қатысушылардың жас ерекшеліктеріне, санитариялық-эпидемиологиялық талаптарға, кадрлық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету деңгейіне сәйкес жүзеге асырылады.

Бағдарламаның тұжырымдамалық негізі – баланың денсаулығын күшейтіп, бағдарлау мен қауіпсіз мінез-құлықтың тәжірибесін меңгеруіне, командада жұмыс істеуге, төзімділік, өзара көмек, жауапкершілік, табиғатқа құрмет пен бірлесіп өмір сүру қағидаларын сақтауға үйренуіне мүмкіндік беретін қауіпсіз, қолжетімді және дамытушы белсенді демалыс ортасын құру идеясы болып табылады.

Бағдарлама спорттық-туристік бағытта жүзеге асырылады және оған өлкетану, экологиялық мәдениет, қауіпсіздік негіздері, командалық ойындар, туристік дағдылар, белсенді қимыл-қозғалыс қызметі, жобалық тапсырмалар мен тәрбиелік іс-шаралар элементтері енгізілген. Бағдарлама мазмұны ББСО-ның қолда бар ресурстарын, табиғи ортаны, ашық алаңдарды, қолжетімді спорттық және туристік құрал-жабдықтарды, ғимараттарды және Ұйымның қауіпсіз маршруттарын пайдалану арқылы іске асырылады.

Бағдарламаның мазмұны «Адал азамат» Біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтарына негізделген және адалдықты, жауапкершілікті, құрметті, еңбекқорлықты, патриотизмді, жасампаздықты, экологиялық мәдениетті, әлеуметтік белсенділікті, өзара көмек көрсету мәдениетін және қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыруға бағытталған.

Бағдарламаны іске асыратын Ұйым туралы мәлімет

Бағдарламаны іске асыратын ұйым: "Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің білім басқармасы" КММ "Жамбыл ауданының білім бөлімі "КММ "Лесная поляна" білім беру және сауықтыру орталығы" КМҚК.

Бағдарламаны іске асыратын орны: Қазақстан, Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Преснов ауылдық округі, Железное ауылы, көшесі Лесная, ғимарат 1.

Ұйым кәмелетке толмаған балалар үшін маусымдық балалардың білім беру және сауықтыру орталығы форматында қызмет жүзеге асырады.

ББСО жұмыс істеу кезеңі: 2026 жылдың 08.06.26 бастап 05.08.26 дейін.

Бір ауысымның ұзақтығы 10 күнтізбелік күнді құрайды: бірінші аптаның дүйсенбісінен екінші аптаның сәрсенбіге дейін.

Бір ауысымға қатысушылар саны: 54 бала. Ауысымдар саны: 6. Маусымдағы жалпы қатысушылар саны: 324 бала.

Бағдарлама ББСО «Лесная поляна» базасында жүзеге асырылады, ол балалардың тұруы, тамақтануы, демалуы, сауықтыруы, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетанулық, жобалық және бос уақытты тиімді өткізу қызметтерін ұйымдастыруға қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілген.

ББСО инфрақұрылымы мыналарды қамтиды: тұрғын үй-жайлар, асхана, медициналық пункт, спорттық және ойын алаңдары, топтық жұмысқа, туристік сабақтарға, нұсқаулықтарға, шығармашылық және жобалық іс-шараларға, демалысқа арналған үй-жайлар немесе ашық кеңістіктер көрсетіледі. Арнайы жекелеген үй-жайлар болмаған жағдайда, іс-шаралар ауа райы жағдайы мен күн тәртібін ескере отырып, қолда бар қауіпсіз кеңістіктерде өткізіледі.

Бағдарламаны әзірлеудің құқықтық негізі

Бағдарлама Қазақстан Республикасының білім беру, тәрбие, демалыс, сауықтыру, кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғау, сондай-ақ олардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласындағы заңнамасына сәйкес әзірленді.

«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III.
«Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345.
«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI.
«Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VI.
Кәмелетке толмағандарға арналған білім беру-сауықтыру бағдарламаларын әзірлеу, келісу және бекіту қағидалары, сондай-ақ олардың құрылымы мен мазмұнына қойылатын талаптар, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігінің бұйрығымен бекітілген.
Білім беру ұйымдарында балалардың сауықтыруы мен демалысын ұйымдастыру қағидалары, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 7 қазандағы № 237 бұйрығымен бекітілген.
Білім беру ұйымдарының тиісті түрлері мен типтерінің, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан басқа, қызметінің үлгілік қағидалары, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрығымен бекітілген.
«Балалардың сауықтыру және санаторийлік объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидалары, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 10 тамыздағы № ҚР ДСМ-78 бұйрығымен бекітілген.
Дене шынықтыру және спорт сабақтарын өткізу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары, Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің 2014 жылғы 3 қарашадағы № 68 бұйрығымен бекітілген.
«Адал азамат» Біртұтас тәрбие бағдарламасы.
Кәмелетке толмағандардың демалысын, сауықтырылуын, тәрбиесін, қосымша білім алуын, медициналық сүйемелдеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін реттейтін Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері.

Бағдарлама заңнама талаптарын талдау, кәмелетке толмағандардың және олардың заңды өкілдерінің қажеттіліктерін зерделеу, Ұйымның жұмыс істеу жағдайлары, ауысымдардың ұзақтығы, материалдық-техникалық базасы, кадрлық қамтамасыз етілуі, тұру және тамақтану жағдайлары, аумақтың климаттық, табиғи және географиялық ерекшеліктері, күн тәртібі мен ауысымдардың бейіндік бағыты ескеріле отырып әзірленді.

Бағдарламаның ұзақтығы

Бағдарлама жазғы маусым кезеңінде жүзеге асырылады. Бір ауысымның ұзақтығы 10 күнтізбелік күнді құрайды.

Ауысым бірінші аптаның дүйсенбісінен екінші аптаның жұмасына дейін өткізіледі. Мұндай ұзақтық балалардың ББСО жағдайына бейімделуін қамтамасыз етуге, білім беру, спорттық-туристік және сауықтыру іс-шараларына кезең-кезеңімен қатысуына, командалық маршруттар мен жобалық қызметті жүзеге асыруға, қорытынды шығаруға және қатысушылардың ұйымдасқан түрде шығуына мүмкіндік береді.

Ауысым мазмұны кезеңдер бойынша құрылады: 1–2 күн – ұйымдастыру-бейімдеу кезеңі; 3–8 күн – негізгі спорттық-туристік кезең, жобалық-қорытынды кезең; 9-күн – жетістіктердің туристік фестивалі және нәтижелерді таныстыру; 10-күн – кері байланыс, ауысымды жабу және қатысушылардың шығуы.

Кәмелетке толмағандардың жас санаты

Бағдарлама 6 жастан 17 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге арналған.

Бағдарламаның мазмұнын әзірлеу және іске асыру барысында қатысушылардың жас, психологиялық, физиологиялық және әлеуметтік ерекшеліктері, сондай-ақ олардың қимыл-қозғалысқа, ойынға, қарым-қатынас жасауға, мойындалуға, эмоциялық қолдауға, дербестікке, өзін-өзі танытуға, бастамашылыққа және ұжымдық қызметке қатысуға деген қажеттіліктері ескеріледі.

Бастауыш мектеп жасындағы балалар қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде қимылды ойындар, қарапайым туристік тапсырмалар, серуендер, бақылаулар, ойын маршруттары, нәтижелерді шығармашылық безендіру және жасақ өміріне эмоционалдық тұрғыдан қауіпсіз қатысу қарастырылады.

Орта мектеп жасындағы балалар қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде командалық маршруттар, бағдарлау, спорттық эстафеталар, туристік станциялар, экологиялық тапсырмалар, қауіпсіздік бойынша практикумдар, коммуникация мен дербестікке арналған ойындар қарастырылады.

Жоғары мектеп жасындағы жасөспірімдер қатысқан жағдайда басым бағыттар ретінде маршруттарды жобалау, көшбасшылық, балалардың өзін-өзі басқаруы, кіші қатысушыларға тәлімгерлік ету, туристік кейстер, көпшілік алдында сөйлеу, станцияларды ұйымдастыру және командалық жарыстар өткізу қарастырылады.

Тақырыптық ауысымның тұжырымдамасы

Ауысым қатысушылардың қауіпсіз спорттық-туристік қызметті кезең-кезеңімен меңгеруі ретінде құрылады: бейімделу мен командалық қалыптасудан бастап маршруттарды игеру, туристік дағдыларды қалыптастыру, өлкетану, экологиялық жауапкершілік, жобалау қызметі және жетістіктер фестивалінде қорытындылау кезеңдеріне дейін.

Ауысым күндері	Мағыналық кезең	Негізгі мазмұны
1-2 күн	Бейімделу және команда құру	Келу, танысу, ережелер, қауіпсіздік, жасақтарды қалыптастыру, командалық бірлесу.
3-4 күн	Қауіпсіздік және қозғалыс негіздері	Спорттық ойындар, туристік ережелер, бағдарлау, алғашқы көмек, қауіпсіз маршрут.
5-8 күн	Туристік дағдылар және белсенді практика Жобалау және қорытындыларды дайындау	Командалық маршруттар, туристік станциялар, өлкетану және экологиялық тапсырмалар, төзімділік пен өзара көмек ойындары. Маршруттарды әзірлеу, туристік жадынамалар, карталар, презентациялар дайындау, фестивальге дайындық.
9 күн	Туристік жетістіктер фестивалі	Жобаларды қорғау, туристік станциялар, жарыстар, көрмелер, марапаттау.
10 күн	Ауысымды аяқтау	Рефлексия, сауалнама жүргізу, ауысымды жабу, қатысушылардың шығуы.

2-бөлім. Глоссарий

1) Бейімделу – кәмелетке толмағандардың ББСО жағдайына, күн тәртібіне, жаңа қызмет түрлеріне және уақытша балалар ұжымына бейімделу үдерісі.

2) Өмір қауіпсіздігі – санитарлық, медициналық, өрт қауіпсіздігі, терроризмге қарсы және өзге де қауіпсіздік талаптарын сақтау арқылы балалардың өмірі мен денсаулығын қорғау жағдайы.

3) Бива́к – маршрут бойында топтың қысқа мерзімді тоқтауы үшін шартты түрде ұйымдастырылған оқу-ойын алаңы, туристік дағдыларды қауіпсіз жағдайда пысықтауға арналған орын.

4) Уақытша балалар ұжымы – ББСО ауысымы кезеңінде құрылған және тұрудың, қарым-қатынастың, демалудың және қызметтің жалпы жағдайларымен біріктірілген балалар тобы.

5) Тәрбиелік қызмет – құндылық бағдарларын, мінез-құлық мәдениетін, жауапкершілікті, құрметті, еңбекқорлықты және әлеуметтік белсенділікті қалыптастыруға бағытталған педагогикалық ұйымдастырылған іс-шаралар жүйесі.

6) Балалардың өзін-өзі басқаруы – қатысушылардың іс-шараларды жоспарлауға, өткізуге және бағалауға, рөлдерді бөлуге және ұжымдық шешім қабылдауға қатысу формасы.

7) Салауатты өмір салты – денсаулықты сақтау мен күшейтуге бағытталған әдеттер мен ұстанымдар жиынтығы; оған қимыл белсенділігі, күн тәртібі, дұрыс тамақтану, жеке тазалық сақтау және қауіпсіз мінез-құлық кіреді.

8) Маршрут картасы – қауіпсіз маршрутты немесе ББСО аумағын шартты белгілер, бағдарлар, станциялар және қозғалыс ережелері көрсетілген сызба түріндегі бейнелеу.

9) Командалық жұмыс – қатысушылардың ынтымақтастыққа, өзара көмекке, рөлдерді бөлуге, пікірді құрметтеуге және ортақ нәтижеге жауапкершілікке негізделген бірлескен қызметі.

10) Өлкетану – Бағдарлама жүзеге асырылатын жердің табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктерін зерттеу қызметі.

11) Маршруттық ойын – қатысушылар станцияларды кезең-кезеңімен өтіп, тапсырмаларды орындайтын және қауіпсіздік ережелерін сақтайтын спорттық-туристік қызмет түрі.

12) Бағдарлау – қолжетімді құралдарды пайдалана отырып, қозғалыс бағытын, бағдарларды, маршрут сызбасын және орналасқан жерді анықтау тәжірибелік әрекеті.

13) Сауықтыру модулі – дене белсенділігін, профилактикалық іс-шараларды, күн тәртібін, тамақтануды, су ішу режимін, психологиялық сүйемелдеуді және эмоционалдық әл-ауқатты қамтитын Бағдарлама бөлігі.

14) Тәжірибелі-бағдарлы сабақ – шеберлік сынып, тренинг, зертханалық немесе практикалық жұмыс, іскерлік ойын, квест немесе нақты тапсырманы орындау арқылы тәжірибе алуға бағытталған сабақ түрі.

15) Жобалық қызмет – қатысушылар идеяны әзірлеп, рөлдерді бөліп, өнім, шешім немесе бастама жасап, нәтижені ұсынатын қызметті ұйымдастыру формасы.

16) Рефлексия – қатысушылардың алған тәжірибесін, эмоцияларын, жетістіктерін, қиындықтарын және ұжымдық қызметке қосқан үлесін ұғыну формасы.

17) Спорттық-туристік бағыт – қимылды ойындар, эстафеталар, спорттық жарыстар, серуендер, бағдарлау, туристік тапсырмалар, өлкетану маршруттары және табиғаттағы қауіпсіз мінез-құлықты қамтитын бағыт.

18) Туристік дағдылар – серуендер мен маршруттарға қауіпсіз қатысу үшін қажет тәжірибелік біліктер: жабдықты жинау, топпен қозғалу, маршрутты сақтау, бағдарлау, өзара көмек және жауапкершілік.

19) Эмоционалдық салауат – баланың ұжымдағы психологиялық жайлылығы, қабылдануы, қорғалғандығы, жағымды қарым-қатынасы және тұрақты эмоционалдық күйі.

20) «Адал азамат» – адалдықты, жауапкершілікті, еңбекке құрметті, азаматтық белсенділікті, экологиялық сана мен мінез-құлық мәдениетін қалыптастыруға бағытталған Бірыңғай тәрбие бағдарламасы.

3-бөлім. Бағыттылығы және тақырыбы

Бағдарламаның бейіндік бағыттылығы

Бағдарлама кешенді әлеуметтік-педагогикалық және білім беру-сауықтыру бағытындағы, спорттық-туристік мазмұндағы бейіндік бағдарлама болып табылады.

Бағдарламаның бейіндік бағыттылығы балалардың денсаулығын күшейтуді, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуды, қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыруды, туристік дағдыларды жетілдіруді, командалық өзара әрекеттестікті, экологиялық жауапкершілікті, дербестікті және балалардың жағымды әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін жазғы демалыстың мазмұнды моделін құру қажеттілігімен айқындалады.

Бағдарлама мазмұны дене шынықтыру, география, биология немесе өзге де пәндердің оқу бағдарламаларын қайталауды көздемейді. Барлық сабақтар дамытушы, практикалық-бағдарлы, ойын түріндегі, туристік-өлкетанымдық, жобалық және тәрбиелік сипатта болады және балалардың жас және психофизиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып жүзеге асырылады.

Бағдарламаның тақырыптық мазмұны

Қауіпсіз туристік қызметтің негіздері

ББСО, серуенде, маршрутта, спорт алаңында және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлық ережелерін қалыптастыру.

Іске асырудың түрлері: нұсқаулықтар, маршрут ережелері, «Қауіпсіз таңдау» ойындары, маршруттағы мінез-құлық бойынша практикумдар, қауіпсіздік жадынамалары.

Күтілетін нәтиже: спорттық-туристік іс-шараларға қауіпсіз қатысу ережелерін меңгеру.

Командалық қозғалыс және спорттық ойындар

Қимыл-қозғалыс белсенділігін, үйлесімділікті, төзімділікті, ептілікті, адал бәсекелестікті және өзара көмекті дамыту.

Іске асырудың түрлері: эстафеталар, қимылды ойындар, командалық жарыстар, спорттық станциялар, зейін мен үйлесімділікке арналған ойындар.

Күтілетін нәтиже: дене денсаулығын күшейту және белсенді демалысқа қызығушылықты қалыптастыру.

Бағдарлау және маршруттық дайындық

Аумақ сызбасын оқу, бағдарларды анықтау, қауіпсіз қозғалысты жоспарлау және топта жұмыс істеу дағдыларын дамыту.

Іске асырудың түрлері: маршрут парақтары, аумақ сызбалары, бағдарлар, квесттер, командалық маршруттар, шартты белгілер.

Күтілетін нәтиже: бағдарлау негіздерін меңгеру және топ ішінде жауапты қозғалу дағдыларын қалыптастыру.

Туристік практикалық дағдылар

ББСО жағдайы мен қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, жас ерекшелігіне сай қарапайым туристік әрекеттерді меңгеру.

Іске асырудың түрлері: шартты рюкзак жинау, туристік түйіндер, оқу бивагын ұйымдастыру, топпен қозғалу ережелері, құрал-жабдықпен жұмыс (бар болған жағдайда).

Күтілетін нәтиже: қауіпсіз жағдайдағы туристік дайындықтың практикалық тәжірибесін алу.

Өлкетану және туған өлке табиғаты

Жергілікті жердің табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктеріне қызығушылықты дамыту.

Іске асырудың түрлері: өлкетанымдық серуендер, бақылаулар, шағын зерттеулер, маршрут фотожылнамасы, ББСО қызықты орындарының картасы.

Күтілетін нәтиже: туған өлкені тануға қызығушылықты және мәдени мұраға құрметтеу дағдыларын қалыптастыру.

Маршруттағы экологиялық жауапкершілік

Табиғатқа, ББСО аумағына және экологиялық мінез-құлық ережелеріне ұқыпты қарауды қалыптастыру.

Іске асырудың түрлері: эко-маршрут, тазалық акциясы, «Табиғатқа зиян келтірме» қағидасы, туристке арналған экологиялық жадынама, бақылаулар.

Күтілетін нәтиже: экологиялық мәдениетті және табиғатты қорғау қызметінің практикалық тәжірибесін қалыптастыру.

Туристік маршрутты жобалау

Жобалық ойлау қабілетін, бастамашылдықты, жоспарлауды, рөлдерді бөлуді және нәтижені таныстыру дағдыларын дамыту.

Іске асырудың түрлері: командалық маршрут жобасы, қауіпсіздік картасы, маршруттық презентация, туристік жадынама, жетістіктер фестивалі.

Күтілетін нәтиже: жобалық, коммуникативтік және көшбасшылық дағдыларды дамыту.

Бағдарламаның өзектілігін негіздеу

Бағдарламаның өзектілігі балалардың сауықтырылуын, тәрбиесін, қимыл-қозғалыс белсенділігін дамытуды, туристік дағдыларды қалыптастыруды, қауіпсіздік мәдениетін және жағымды әлеуметтік бейімделуді үйлестіретін қауіпсіз, мазмұнды және қолжетімді жазғы демалысты ұйымдастыру қажеттілігімен айқындалады.

Қазіргі балаларға қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыру, табиғы тірі қарым-қатынас, эмоционалдық қалпына келу, дербестікті дамыту, командалық жұмыс, төзімділік, жауапкершілік, экологиялық мәдениет және нақты жағдайларда қауіпсіз әрекет ету дағдыларын қалыптастыру ерекше маңызды. Сонымен қатар азаматтық жауапкершілікті, ұлттық құндылықтарға, мәдениетке, еңбекке, қоршаған ортаға және қауіпсіз мінез-құлық ережелеріне құрметті қалыптастыруға бағытталған тәрбиелік жұмыстың маңызы арта түседі.

Бағдарлама мазмұны «Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының негізгі қағидаттарымен үйлеседі, ол адал, жауапты, еңбекқор, отаншыл және әлеуметтік белсенді азаматты қалыптастыруды көздейді. Спорттық-туристік ББСО жағдайында бұл құндылықтар адал бәсекелестік, өзара көмек, командалық маршруттар, табиғатқа ұқыпты қарау, қауіпсіздік ережелерін сақтау, ұжымдық іс-әрекеттер және күнделікті өзара құрмет мәдениеті арқылы іске асырылады.

Маусымдық ББСО бұл міндеттерді шешуге қолайлы орта болып табылады, себебі ол уақытша балалар ұжымын, күн тәртібін, ашық ауада белсенді болуды, қызмет түрлерінің алуан түрлілігін және білім, құндылық пен дағдыларды нақты жағдайларда тәжірибеде қолдану мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Бағдарлама білім беру мен сауықтыру жүктемесінің теңгерімін сақтайды және мазмұнын нақты ББСО жағдайына, қатысушылардың жас ерекшеліктеріне, жергілікті климаттық және табиғи жағдайларға, кадрлық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету деңгейіне бейімдеуді көздейді.

Мақсатты аудиторияның сипаттамасы

Бағдарламаның мақсатты аудиториясы – маусымдық ББСО ауысымына қатысатын 6 жастан 17 жасқа дейінгі кәмелетке толмаған балалар.

Бағдарлама қатысушылардың дене дамуы, дайындық деңгейі, денсаулық жағдайы, коммуникативтік тәжірибесі және тұлғалық ерекшеліктері арасындағы айырмашылықтарды ескереді. Жұмыс түрлері әрбір бала қауіпсіз, қолжетімді әрекетке қатыса алатындай және табыс жағдайын сезіне алатындай етіп таңдалады.

Қажет болған жағдайда Ұйым ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін жеке іс-әрекет түрлерін мамандардың ұсынымдарын, медициналық көрсеткіштерді, орта мүмкіндіктерін және заңды өкілдермен келісімді ескере отырып бейімдейді.

Жаңалығы және бағдарламаның ерекшеліктері

Бағдарламаның жаңалығы спорттық, туристік, өлкетанулық, экологиялық, жобалық және тәрбиелік қызмет түрлерін 10 күндік бір ауысым шеңберінде кешенді түрде біріктіруінде, сондай-ақ екі міндетті модульді – білім беру және сауықтыру бағыттарын – сақтай отырып жүзеге асырылуында.

Бағдарламаның ерекшеліктері:

нақты ББСО жағдайына және табиғи орта ерекшеліктеріне мазмұнын бейімдеу мүмкіндігі;
Ұйымның қолда бар ресурстарын пайдалана отырып, спорттық-туристік бағытты жүзеге асыру;
қимыл-қозғалыс белсенділігі, туристік дағдылар, өлкетану, экологиялық мәдениет және жобалық қызметтің үйлесімі;
қауіпсіздікке, жас ерекшелігіне сәйкестікке, командалық жұмысқа және дағдыларды практикалық қолдануға бағдарлануы;
балалар бастамашылдығын, өзін-өзі басқаруды, көшбасшылықты және жауапкершілікті дамыту;
«Адал азамат» құндылықтарын адал бәсекелестік, өзара көмек, тәртіп, еңбек, табиғатқа қамқорлық және өзара құрмет арқылы іске асыру;
күтілетін нәтижелердің өлшенімділігі және ауысым қорытындысымен мониторинг жүргізу мүмкіндігі.

Бағыттылығы	Қызмет мазмұны	Іске асыру формалары	Күтілетін нәтиже
Қауіпсіз туристік қызмет негіздері	ББСО, серуенде, маршрутта, спорт алаңында және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлық ережелерін қалыптастыру.	Нұсқаулықтар, маршрут ережелері, «Қауіпсіз таңдау» ойындары, маршруттағы мінез-құлық практикумдары, қауіпсіздік ескертулері.	Спорттық-туристік іс-шараларға қауіпсіз қатысу ережелерін меңгеру.
Командалық қозғалыс және спорттық ойындар	қимыл-қозғалыс белсенділігін, үйлесімділікті, төзімділікті, ептілікті, адал бәсекелестік пен өзара көмекті дамыту.	эстафеталар, қимылды ойындар, командалық жарыстар, спорттық станциялар, зейін мен үйлесімділік ойындары.	дене денсаулығын нығайту және белсенді демалысқа қызығушылық қалыптастыру..
Бағдарлау және маршруттық дайындық	Аумақ сызбасын оқу, бағдарларды анықтау, қауіпсіз қозғалысты жоспарлау және топпен жұмыс істеу дағдыларын дамыту.	Маршрут парақтары, аумақ сызбалары, бағдарлар, квесттер, командалық маршруттар, шартты белгілер.	Бағдарлау негіздерін меңгеру және топта жауапты қозғалу дағдыларын қалыптастыру.
Туристік практикалық дағдылар	Жас ерекшеліктерін және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып, қарапайым туристік әрекеттерді меңгеру.	Шартты рюкзак жинау, туристік түйіндер, оқу бивагын ұйымдастыру, топпен қозғалу ережелері, құрал-жабдықпен жұмыс (бар болған жағдайда).	Қауіпсіз жағдайда туристік дайындықтың практикалық тәжірибесін алу.
Өлкетану және туған өлке табиғаты	Табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктерге қызығушылықты дамыту.	Өлкетанымдық серуендер, бақылаулар, шағын зерттеулер, маршрут фотожылнамасы, ББСО қызықты орындарының картасы.	Туған өлкені тануға қызығушылық және мәдени мұраға құрмет қалыптастыру.
Маршруттағы экологиялық жауапкершілік	Табиғатқа, ББСО аумағына ұқыпты қарау және экологиялық мінез-құлық ережелерін қалыптастыру.	Эко-маршрут, тазалық акциясы, «Табиғатқа зиян келтірме» қағидасы, туристке арналған экологиялық жадынама, бақылаулар.	Экологиялық мәдениет пен табиғатты қорғау тәжірибесін қалыптастыру.
Туристік маршрутты жобалау	Жобалық ойлау, бастамашылдық, жоспарлау, рөлдерді бөлу және нәтижені таныстыру дағдыларын дамыту.	Командалық маршрут жобасы, қауіпсіздік картасы, маршруттық презентация, туристік жадынама, жетістіктер фестивалі.	Жобалық, коммуникативтік және көшбасшылық дағдыларды дамыту.

4-бөлім. Мақсаты, міндеттері және күтілетін нәтижелері

Бағдарламаның мақсаты

Кәмелетке толмағандардың дене және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, олардың қимыл-қозғалыс, туристік, коммуникативтік, әлеуметтік, зерттеушілік, жобалық және тұлғалық құзыреттерін спорттық-туристік, өлкетанымдық, экологиялық, командалық, тәрбиелік және сауықтыру қызметі арқылы дамытуға бағытталған маусымдық ББСО білім беру-сауықтыру ортасын құру, сондай-ақ «Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасына сәйкес құндылық бағдарларын қалыптастыру.

Бағдарлама адал, жауапты, еңбекқор, отаншыл, бастамашыл және әлеуметтік белсенді қатысушыны тәрбиелеуге, оның қауіпсіздік ережелерін сақтауына, ұлттық құндылықтарды құрметтеуіне, табиғатқа ұқыпты қарауына, командада жұмыс істеуіне, өзара көмек көрсетуіне, дербестік танытуына және жасампаздық қызметке қатысуына бағытталған.

Бағдарламаның міндеттері

Бағдарламаның міндеттері білім беру және сауықтыру модульдері арқылы жүзеге асырылады.

Білім беру міндеттері

Спорттық-туристік қызметке қызығушылықты дамыту, танымдық белсенділікті, практикалық ойлауды, дербестікті және жауапкершілікті қалыптастыру үшін жағдай жасау.
ББСО, маршрутта, спорт алаңында және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлық туралы негізгі түсініктерді қалыптастыру.
Қарапайым туристік дағдыларды дамыту: аумақ сызбасымен бағдарлау, топпен қозғалу, шартты туристік жиынтықты жинау, маршрутты сақтау, өзара көмек және тәртіп.
Спорттық, туристік және жобалық тапсырмалар арқылы командалық жұмыс, қарым-қатынас, көшбасшылық, өзара көмек, дербестік және жауапкершілік дағдыларын дамыту.
Бағдарлама жүзеге асырылатын аумақтың табиғи, тарихи-мәдени және географиялық ерекшеліктеріне өлкетанымдық қызығушылықты қалыптастыру.
Экологиялық жауапкершілікті, табиғатқа ұқыпты қарауды және маршруттағы мінез-құлық мәдениетін дамыту.
«Адал Азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасының құндылықтық бағдарларына сәйкес азаматтық жауапкершілікті, отансүйгіштікті, ұлттық құндылықтарға, мәдениетке, еңбекке, табиғатқа және қоғамдық мүдделерге құрмет дағдыларын қалыптастыруға ықпал ету.
Ұжымдық іс-әрекеттер, командалық маршруттар, әлеуметтік бастамалар және ББСО күнделікті өзара әрекет мәдениеті арқылы адалдық, әділдік, жауапкершілік, құрмет, еңбекқорлық, өзара көмек және жасампаз мінез-құлық құндылықтарын тәжірибеде меңгеруді қамтамасыз ету.

Сауықтыру міндеттері

Қатысушылардың денсаулығын күшейтуге және қимыл-қозғалыс белсенділігін арттыруға жағдай жасау.
Белсенділік, демалыс, тамақтану, ұйқы, білім беру және сауықтыру қызметтерінің ұтымды алмасуын қамтамасыз ету.
Салауатты өмір салтына, жеке тазалық сақтауға, қауіпсіз мінез-құлыққа және белсенді демалысқа тұрақты мотивация қалыптастыру.
Спорттық, туристік және қимылды іс-шаралар арқылы төзімділік, үйлесімділік, ептілік, зейін және командалық өзара әрекет дағдыларын дамыту.
Артық шаршаудың, жарақаттанудың, эмоционалдық кернеудің және жанжалдық жағдайлардың алдын алу.
Балалардың болуына қолайлы психологиялық қауіпсіз, қолдаушы және достық орта құру.
Табиғи, тұрмыстық, спорттық, туристік және әлеуметтік ортада қауіпсіз мінез-құлық дағдыларын қалыптастыру.
Өзіне және айналасына қамқорлық жасау мәдениетін, сыйластық қарым-қатынасты, денсаулыққа, күн тәртібіне, ББСО ортақ кеңістігіне және бірлесіп өмір сүру ережелеріне жауапты көзқарасты қалыптастыруға ықпал ету, бұл «Адал Азамат» құндылықтарының практикалық көрінісі болып табылады.

Бағдарламаны іске асырудың күтілетін нәтижелері

Бағдарламаның күтілетін нәтижелері ауысым қорытындысына педагогикалық бақылау, қатысу есебін жүргізу, қызмет өнімдерін талдау, сауалнама алу және қатысушылардың кері байланыс негізінде өлшенетін және тексерілетін болып табылады.

Қатысушылардың 100%-ы білім беру, тәрбиелік, спорттық-сауықтыру, туристік және бос уақытты ұйымдастыру қызметімен қамтылады.
Қатысушылардың кемінде 90%-ы спорттық-туристік іс-шараларға, қимылды ойындарға, эстафеталарға, серуендерге және ашық ауадағы белсенділікке қатысады.
Қатысушылардың кемінде 85%-ы қимыл-қозғалыс белсенділігінің, салауатты өмір салтына қызығушылықтың және спорттық іс-шараларға қатысудың оң динамикасын көрсетеді.
Қатысушылардың кемінде 80%-ы маршрутта, спорт алаңында, серуенде және табиғи ортада қауіпсіз мінез-құлықтың базалық ережелерін меңгереді.
Қатысушылардың кемінде 75%-ы бағдарлау, маршруттық ойын немесе туристік станциялар жұмысына қатысады.
Қатысушылардың кемінде 75%-ы тәжірибелік туристік тапсырмаларды орындайды: шартты рюкзак жинау, маршрут парағымен жұмыс, бағдарларды анықтау, станциялардан командалық өту немесе туристік жадынама әзірлеу.
Қатысушылардың кемінде 80%-ы өлкетанулық, экологиялық немесе табиғатты қорғау іс-шараларына қатысады.
Қатысушылардың кемінде 80%-ы командалық спорттық-туристік жобаны әзірлеуге немесе таныстыруға қатысады.
Қатысушылардың кемінде 85%-ы коммуникативтік дағдылардың, командалық өзара әрекеттің, өзара көмектің, жауапкершілік пен дербестіктің оң көрінісін көрсетеді.
Қатысушылардың кемінде 85%-ы уақытша балалар ұжымындағы эмоционалдық жағдайдың, бейімделудің және психологиялық жайлылықтың оң көрінісін көрсетеді.
Қатысушылардың кемінде 95%-ы ауысым мазмұнына, болу шарттарына және іс-шараларды ұйымдастыру сапасына қанағаттанғанын білдіреді.
Қатысушылардың 100%-ы қауіпсіз болу жағдайларымен, медициналық сүйемелдеумен, психологиялық-педагогикалық қолдаумен және толыққанды демалу мен сауықтыру жағдайымен қамтамасыз етіледі.

5-бөлім. Бағдарламаның құрылымы мен мазмұны

Бағдарламаны іске асыру өзара байланысты екі модуль арқылы жүзеге асырылады: білім беру модулі және сауықтыру модулі.

Модульдер қатысушылардың күнделікті қызметіне кіріктіріліп, баланың тұлғалық дамуын кешенді түрде қамтамасыз етеді. Бұл үдеріс білім беру, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетанымдық, экологиялық, жобалық және сауықтыру қызметтерінің үйлесуі арқылы жүзеге асырылады.

Модульдердің мазмұны кәмелетке толмағандардың жас, психологиялық және физиологиялық ерекшеліктерін, ауысымның ұзақтығын, Ұйымның жұмыс режимін, тұру және тамақтану жағдайларын, медициналық сүйемелдеуді және қауіпсіздік талаптарын ескере отырып іске асырылады.

Білім беру модулі

Білім беру модулі туристік тәжірибелік дағдыларды, қауіпсіздік мәдениетін, танымдық белсенділікті, өлкетанымдық қызығушылықты, экологиялық жауапкершілікті, жобалық ойлауды, коммуникативтік және көшбасшылық дағдыларды дамытуға бағытталған.

Маусымдық ұйым жағдайындағы білім беру модулінің мазмұн қызығушылықтарын, үйірмелер мен секциялар арқылы дамытушы сабақтарды, жобалық, зерттеушілік және шығармашылық қызметті қамтиды. Сондай-ақ ол шеберлік-сыныптар, тренингтер, зертханалық және тәжірибелік жұмыстар түріндегі практикалық-бағдарлы сабақтармен, тәрбиелік іс-шаралар мен жобалармен толықтырылады.

Ауысымның әрбір күні білім беру модулі аясында кемінде екі дамытушы, жобалық, зерттеушілік немесе шығармашылық сабақ, кемінде екі практикалық-бағдарлы сабақ, сондай-ақ кемінде екі тәрбиелік іс-шара немесе жоба өткізу көзделеді.

Білім беру модулінің бағыты	Мазмұны	Іске асыру формалары	Нәтиже
Қауіпсіздік және туристік мәдениет	Мінез-құлық ережелері, маршруттық тәртіп, қауіпсіз қатысу	Нұсқаулықтар, ойындар, жадынамалар, кейстер	Жауапты және қауіпсіз мінез-құлық
Бағдарлау және маршруттар	Сызбалар, бағдарлар, маршрут парақтары, топпен қозғалу	Квесттер, станциялар, маршруттық ойындар	Бағдарлаудың бастапқы дағдылары
Туристік практикалық дағдылар	Рюкзак, бивак, түйіндер, қолда бар жабдықпен жұмыс	Практикумдар, шеберлік-сыныптар, командалық тапсырмалар	Туристік дайындықтың практикалық тәжірибесі
Спорттық ойындар және сынақтар	Қимыл-қозғалыс белсенділігі, төзімділік, ептілік, зейін	Эстафеталар, қимылды ойындар, станциялар	Денсаулықты күшейту және командалық рух
Өлкетану және экология	Табиғат, жергілікті орта, маршруттағы экологиялық мәдениет	Бақылаулар, эко-маршрут, қызықты жерлер картасы	Табиғатқа және туған өлкеге ұқыпты қарау
Жобалық қызмет	Командалық маршрут жобасы, карта, жадынама, презентация	Жобалық сессиялар, қорғау, фестиваль	Бастамашылдық және таныстыру дағдыларын дамыту

Сауықтыру модулі

Сауықтыру модулі қатысушылардың дене және психоэмоционалдық денсаулығын күшейтуге, аурулар мен жарақаттардың алдын алуға, салауатты өмір салтының тұрақты дағдыларын қалыптастыруға, күн тәртібін, демалысты, тамақтануды және эмоционалдық салауатты оңтайлы ұйымдастыруға бағытталған.

Сауықтыру модулі ұйым жағдайлары мен медициналық көрсеткіштерді ескере отырып балалардың қимыл-қозғалыс белсенділігін, шынықтыру шараларын, аурулардың алдын алуды, дұрыс тамақтану мен су ішу режимін сақтауды, күн тәртібі мен демалысты тиімді ұйымдастыруды, психологиялық сүйемелдеуді және балалардың эмоционалдық жайлылығын қамтамасыз етуді қамтиды.

Сауықтыру модулінің жалпы көлемі күніне 3 академиялық сағаттан аспайды. Сауықтыру іс-шараларының көлемі мен қарқындылығы білім беру жүктемесіне сәйкес үйлестіріліп, ауысым бойы біркелкі бөлінеді.

Сауықтыру модулінің бағыты	Мазмұны	Іске асыру формалары	Нәтиже
Дене белсенділігі	Қимыл-қозғалыс белсенділігін дамыту және денсаулықты нығайту	Таңертеңгі жаттығулар, қимылды ойындар, эстафеталар, серуендер	Қимыл белсенділігінің артуы
Алдын алу және салауатты өмір салты	Пайдалы әдеттерді, жеке гигиенаны және күн тәртібін қалыптастыру	Әңгімелер, тәжірибелік жадынамалар, режимді бақылау	Салауатты және қауіпсіз мінез-құлық дағдылары
Тамақтану және су ішу режимі	Тамақтану тәртібін сақтау және таза суға қолжетімділік	Ақпараттық минуттар, су ішу режимін бақылау	Тамақ пен суға саналы көзқарас
Эмоционалдық салауат	Шиеленісті азайту және бейімделуді қолдау	«От шеңбері», рефлексия, сенім ойындары, әңгімелер	Психологиялық жайлылық
Қозғалыс қауіпсіздігі	Спорттық-туристік қызметте жарақаттың алдын алу	Нұсқаулықтар, сүйемелдеу, маршрут ережелері	Тәуекелдердің азаюы және ережелерді сақтау

Модульдерді ауысым мазмұнына кіріктіру

Білім беру және сауықтыру модульдері өзара байланыста жүзеге асырылады. Дамытушы, практикалық-бағдарлы, туристік, өлкетанымдық және жобалық іс-шаралар белсенді демалыс, спорттық ойындар, серуендер, тамақтану, демалыс және кері байланыспен кезектестіріледі. Бұл зияткерлік, эмоционалдық және дене жүктемесінің теңгерімін қамтамасыз етеді.

12 күндік ауысымға арналған үлгілік жоспарі

Күн	Күн тақырыбы	Педагогикалық міндет	Қорытынды өнім / нәтиже
1	«Бастау» – ауысымның ашылуы	Бейімделу, қауіпсіздік, ББСО және ережелермен танысу	Жасақ ережелері және қауіпсіз аймақтар картасы
2	«Бір командамыз» – команда күні	Уақытша балалар ұжымын қалыптастыру	Жасақ визиткасы және рөлдерді бөлу
3	«Қауіпсіз маршрут» – қауіпсіздік күні	Қауіпсіз мінез-құлық және маршруттық тәртіпті меңгеру	Қауіпсіз турист жадынамасы
4	«Қозғалыс және спорт» – белсенді қозғалыс күні	Қимыл-қозғалыс белсенділігі мен командалық рухты дамыту	Командалық спорттық нәтиже
5	«Бағдар және карта» – бағдарлау күні	Сызба, бағдарлар және маршрутпен жұмыс дағдыларын дамыту	Маршрут сызбасы / маршрут парағы
6	«Турист дағдылары» – туристік дағдылар күні	Қарапайым туристік әрекеттерді меңгеру	Туристік станция / тәжірибелік тапсырма
7	«Туған өлке» – өлкетану күні	Жергілікті жердің табиғаты мен мәдени ерекшеліктерін зерттеу	Қызықты орындар картасы / фотожылнама
8	«Таза маршрут» – экология күні «Жоба маршруты» – жобалау күні «Дайындық және бірлік» – дайындық күні	Маршруттағы экологиялық жауапкершілікті қалыптастыру Командалық спорттық-туристік жобаларды дайындау Жобаларды жетілдіру, дайындық, материалдарды рәсімдеу	Эко-жадынама немесе эко-бастама Маршруттың бастапқы жобасы Дайын презентация / карта / ескертулер нұсқасы
9	«Туристік фестиваль» – жетістіктер фестивалі	Нәтижелерді таныстыру және туристік станциялар	Жобаларды қорғау, фестиваль, марапаттау
10	«Қоштасу күні» – ауысымды жабу	Кері байланыс, қорытындылау, қатысушылардың шығуы	Қорытынды сауалнама, сертификаттар, жабылу

Ауысымның күндерін нақтыланған мазмұны

1 күн. «Бастау» - ауысымның ашылуы

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	ББСО аумағымен және қауіпсіз аймақтармен танысу. Дамытушы ойын «Мен маршрут командасымын»: күтулер, қызығушылықтар, ережелер.
Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	Қауіпсіздік, өрт қауіпсіздігі, санитарлық-тазалық сақтау талаптары және күн тәртібіне нұсқаулықтар. «Біздің жасақ» практикалық жұмысы: атау, ұран, таңба, өзара әрекет ережелері.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	Ауысымның салтанатты ашылуы. «Менің қауіпсіз бастауым» кешкі кері байланысы.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі (бейімделу) жаттығу, аумақтық серуен, қимылды танысу ойындары.
Күтілетін нәтиже	Жасақтар қалыптастырылды, қатысушылар ережелермен танысты және ұжымға толық енгізілді.

2 күн. «Бір командамыз» - командалар күні

Күннің құрамдас бөлігі

Мазмұны

Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)

«Маршруттағы команда: рөлдер мен жауапкершілік» дамытушы сабағы.

Коммуникация, сенім және өзара көмекке арналған командалық ойын.

Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)

Рөлдерді бөлу тренингі: капитан, навигатор, уақыт сақтаушы, көмекші, спикер.

«Топта ортақ шешім қалай қабылданады» тәжіребе.

Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)

«Командадағы құрмет пен жауапкершілік» тәрбиелік іс-шарасы.

«Бір командамыз» жасақ визиткалары кеші.

Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)

Таңертеңгі жаттығу, спорттық эстафета, біріктіруші қимылды ойындар.

Күтілетін нәтиже

Қатысушылар командалық жұмыс ережелерін меңгеріп, жасақ визиткасын дайындады.

3 күн. «Қауіпсіз маршрут» - қауіпсіздік күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Табиғатта, алаңда және маршрутта қауіпсіздік» дамытушы сабағы. «Қауіп, тәуекел және дұрыс шешім» танымдық сабағы.
Практикалық-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	«Маршруттық тәртіп: бірге жүру және ережелерді сақтау» практикумы. «Қауіпсіз турист жадынамасы» тәжірибелік жұмысы.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Өзіңе және серігіңе жауапкершілік» тәрбиелік әңгіме. «Бүгін мен ережені қалай сақтадым» командалық кері байланысы.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі жаттығу, маршруттық серуен, зейін мен қауіпсіздікке арналған қимылды ойындар.
Күтілетін нәтиже	Қауіпсіз мінез-құлықтың бастапқы дағдылары қалыптастырылды.

4 күн. «Қозғалыс және спорт» - белсенді қозғалыс күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Қозғалыс, денсаулық және төзімділік» дамытушы сабағы. Стратегия, зейін және адал бәсекелестікке арналған командалық ойын.
Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	Спорттық қыздыру және жүктемеден кейін қалпына келу практикумы. Жылдамдық, ептілік, үйлесімділік және командалық жұмысқа арналған спорттық станциялар.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Fair Play: адал ойын және құрмет» тәрбиелік іс-шарасы. Спорттық жетістіктер және командаға алғыс айту кеші.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі жаттығу, эстафеталар, қимылды ойындар, серуен.
Күтілетін нәтиже	Қатысушылар жоғары қимыл белсенділігін және командалық қолдауды көрсетті.

5 күн. «Бағдар және карта» - бағдарлау күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Бағдарлар, аумақ сызбасы және маршрут парағы» дамытушы сабағы. «Бағдарды тап» танымдық ойыны.
Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	ББСО аумағының сызбасымен жұмыс. Командалық бағдарлау немесе ББСО аумағында маршруттық ойын.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Маршруттық тәртіп және өзара көмек» тәрбиелік әңгіме. «Бізге жолдан таймауға не көмектесті» кері байланысы.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі жаттығу, бағдар элементтері бар серуен, зейінге арналған қимылды ойындар.
Күтілетін нәтиже	Командалар маршрут сызбасын немесе маршрут парағын әзірледі.

6 күн. «Турист дағдылары» - туристік дағдылар күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Турист нені білуі керек» дамытушы сабағы. «Жабдық, рюкзак және дайындық ережелері» танымдық сабағы.
Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	«Шартты туристік жиынтықты жинау» практикумы. «Туристік түйіндер / қолда бар жағдайда жабдықты қауіпсіз пайдалану» шеберлік-сыныптар.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Еңбек, ұқыптылық және жауапкершілік» тәрбиелік іс-шарасы. Туристік әңгімелер мен пайдалы кеңестер кеші.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі жаттығу, қимылды ойындар, оқу маршруты немесе спорттық станциялар.
Күтілетін нәтиже	Қатысушылар тәжірибелік туристік тапсырмаларды орындады.

7 күн. «Туған өлке» - өлкетану күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Туған өлке: жергілікті жердің табиғаты мен тарихы» атты білім беру сабағы. Табиғи нысандарды бақылау немесе өлкетану серуені.
Тәжірибелі-бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	«ББСО қызықты жерлерінің картасы» тәжірибелік жұмысы.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	Фотосурет жазбасы немесе маршрутты бақылау күнделігі. «Туған өлкеге Құрмет» тәрбие іс-шарасы.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Өлкетану ашылу кеші. Зарядтау, серуендеу, «табиғи бағдар тап» ашық ойыны.
Күтілетін нәтиже	Қызықты орындардың картасы немесе маршруттың фотолетописі жасалды.

8 күн. «Таза маршрут» - экология күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Туристің экологиялық мәдениеті» дамытушы сабағы. «Адам маршрут аумағына қалай әсер етеді» бақылау жұмысы.
Тәжірибелі -бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	«Эко-турист жадынамасы» тәжірибелік жұмысы. Аумақты абаттандыру бойынша эко-акция немесе шағын жоба.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Таза Қазақстан: таза маршрутқа менің үлесім» тәрбиелік іс-шарасы. Экологиялық тұжырымдалар мен плакаттар кеші.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Ашық ауадағы таңертеңгі жаттығу, экологиялық серуен, «Таза маршрут» қимылды ойыны.
Күтілетін нәтиже	Қатысушылар экологиялық бастама немесе жадынама әзірледі.

9 күн. «Жоба маршруты» - жобалау күні

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Қауіпсіз маршрутты қалай жобалауға болады» дамытушы сабағы. Командалық маршруттар бойынша жобалық кеңестер.
Тәжірибелі -бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	Қорытынды өнімді дайындау бойынша тәжірибелік жұмыс: карта, жадынама, презентация. Презентация тренингі: баяндау құрылымы және рөлдерді бөлу.
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	«Ортақ маршрутқа менің үлесім» тәрбиелік іс-шарасы. Жобалық командалар кеші және кері байланыс алмасу.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Таңертеңгі жаттығу, серуен, шаршаудың алдын алуға арналған белсенді ойын.
Күтілетін нәтиже	Қорытынды жобалардың алғашқы нұсқалары дайындалды.

10 күн. «Қоштасу күні» - ауысымның жабылуы

Күннің құрамдас бөлігі	Мазмұны
Дамытушы / жобалық / зерттеушілік / шығармашылық сабақтар (кемінде 2)	«Мен ауысым барысында не үйрендім» сабағы. «ББСО кейінгі менің қауіпсіз маршрутым» жеке тапсырмасы.
Тәжірибелі -бағдарлы сабақтар (кемінде 2)	Қорытынды сауалнама және қатысушының өзін-өзі бағалауы. Жеке нәтижені рәсімдеу: жетістік картасы немесе өзіне хат жазу тәжірибелік жұмыс
Тәрбиелік іс-шаралар және жобалар (кемінде 2)	Ауысымның салтанатты жабылуы. Алғыс білдірудің қоштасу шеңбері және қауіпсіз ұйымдастырылған шығу.
Сауықтыру модулі (күніне 3 академиялық сағатқа дейін)	Жеңіл жаттығу, серуен, тыныш ойындар, эмоционалдық босаңсу.
Күтілетін нәтиже	Қатысушылар ауысымды қорытындылап, сауалнамадан өтіп, жағымды аяқтау тәжірибесін алды.

Жазғы маусымның негізгі іс-шаралары

Бейімделу ойыны «Бастау»: танысу, ережелерді қабылдау, жасақтарды қалыптастыру.
Командалық тренинг «Бір командамыз»: сенім, сыйластық және өзара әрекет дағдыларын дамыту.
Практикум «Қауіпсіз маршрут»: қауіпсіз мінез-құлық ережелері, маршруттық тәртіп.
Спорттық күн «Қозғалыс және спорт»: қимылды ойындар, эстафеталар, командалық станциялар.
Маршруттық ойын «Бағдар және карта»: бағдарлар, аумақ сызбасы, маршрут парағы.
Туристік станция «Турист дағдылары»: шартты рюкзак, бивак, түйіндер, қолда бар жабдықтар.
Өлкетанымдық серуен «Туған өлке»: бақылаулар, қызықты орындар картасы, фотожылнама.
Экологиялық маршрут «Таза маршрут»: эко-жадынама, тазалық акциясы, табиғатқа ұқыпты қарау.
Жобалық шеберхана «Жоба маршруты»: қауіпсіз маршрут пен презентация әзірлеу.
Фестиваль «Туристік фестиваль»: жобаларды қорғау, станциялар, марапаттау.
Қорытынды рефлексия «Менің қауіпсіз маршрутым»: өзін-өзі бағалау, алғыс айту, келешек даму жоспарлары.

6-бөлім. Бағдарламаны іске асыру шарттары

Осы бөлім кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғау, санитарлық-эпидемиологиялық талаптарды сақтау, тұру, тамақтану, демалыс режимін ұйымдастыру, медициналық сүйемелдеу және алдын алу іс-шаралар, өрт және антитеррористік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, климаттық және табиғи ерекшеліктерді ескеру, сондай-ақ ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін қолжетімді және қауіпсіз ортаны қамтамасыз ету шарттарын сипаттайды.

Ұйымдастырушылық шарттар

Қатысушылардың қызметі күн тәртібіне, санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға, өмір қауіпсіздігі талаптарына, жас ерекшеліктеріне және ауысым мазмұнына сәйкес ұйымдастырылады.

Жасақтарды қалыптастыру қатысушылардың жасына, тұру жағдайларына, педагогикалық мақсаттылыққа, психологиялық үйлесімділікке және қауіпсіздік талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.

Ауысым барысында білім беру, тәрбиелік, спорттық, туристік, өлкетанымдық, жобалық, сауықтыру және бос уақыт іс-әрекеттерінің ұтымды алмасуы қамтамасыз етіледі.

Ұйым жергілікті жағдайларды, климаттық ерекшеліктерді, инфрақұрылымды, медициналық ұсыныстарды және қатысушылардың жасын ескере отырып күн тәртібін дербес анықтайды.

Материалдық-техникалық шарттар

Бағдарламаны іске асыру үшін Ұйымның қолда бар ресурстары пайдаланылады: үй-жайлар, ашық алаңдар, табиғи орта, спорттық және туристік құрал-жабдықтар (болған жағдайда), кеңсе және қолда бар материалдар, ақпараттық стендтер және техникалық құралдар (бар болса).

Қамтамасыз етіледі:

қатысушыларды орналастыруға арналған тұрғын үй-жайлар;
асхана немесе тамақтандыру жүйесі;
медициналық пункт немесе медициналық сүйемелдеу мүмкіндігі;
спорттық, ойын және ашық алаңдар;
ББСО аумағында немесе жақын маңда қауіпсіз маршруттар (жағдайға қарай);
топтық, жобалық, нұсқаулық және шығармашылық жұмысқа арналған кеңістіктер;
кеңсе материалдары (қағаз, картон, маркерлер, флипчарттар және т.б.);
спорттық және ойын құралдары;
туристік жабдықтар (міндетті емес түрде, бар болған жағдайда);
ақпараттық стендтер және техникалық құралдар (бар болса).

Санитарлық-гигиеналық шарттар

Қызмет ҚР заңнамасында белгіленген санитарлық-эпидемиологиялық талаптарға сәйкес жүзеге асырылады. Қауіпсіз тұру жағдайы, тамақ сапасын бақылау, ауызсу режимі, жеке тазалық нормаларын сақтау, үй-жайларды желдету және санитарлық өңдеу, медициналық бақылау және алдын алу шаралар қамтамасыз етіледі.

Күн тәртібі, тамақтану және демалыс

Күн тәртібі ұйқы, тамақтану, білім беру іс-шаралары, сауықтыру белсенділігі, демалыс, серуен, бос уақыт, кешкі іс-шаралар және кері байланыстың ұтымды алмасуын көздейді.

Тамақтану белгіленген нормаларға, балалардың жас ерекшеліктеріне, болу режиміне және санитарлық талаптарға сәйкес ұйымдастырылады. Су ішу әдебі күні бойы, әсіресе спорттық-туристік іс-шаралар кезінде тұрақты қамтамасыз етіледі.

Күн тәртібінің элементі	Үлгілік мазмұны
Таңертең	Тұру, жеке тазалық сақтау шаралары, таңертеңгі жаттығу, таңғы ас, сапқа тұру немесе жасақ жиналысы.
Күннің бірінші жартысы	Дамытушы және практикалық-бағдарлы сабақтар, нұсқаулықтар, туристік және жобалық тапсырмалар.
Күндіз	Түскі ас, демалыс, тыныш уақыт немесе тыныш сипаттағы қызмет.
Күннің екінші жартысы	Тәжірибелік сабақтар, спорттық, туристік, өлкетанымдық немесе экологиялық іс-шаралар.
Кеш	Мәдени-демалыс немесе тәрбиелік іс-шара, кері байланыс, ұйқыға дайындық.

Медициналық сүйемелдеу және алдын алу іс-шаралары

Медициналық сүйемелдеуді медициналық қызметкерлер Қазақстан Республикасының заңнамасы талаптарына сәйкес жүзеге асырады. Бағдарлама шеңберінде қатысушылардың денсаулық жағдайын бақылау, шамадан тыс шаршау мен жарақаттанудың алдын алу, жалпы жай-күйін қадағалау, қозғалыс белсенділігі жоғары іс-шараларды сүйемелдеу, балалардың медициналық көрсеткіштерін ескере отырып, рұқсат етілетін жүктеме туралы педагогтерді ақпараттандыру көзделеді.

Кәмелетке толмағандардың өмірі мен денсаулығын қорғауды қамтамасыз ету

Қатысушылардың қауіпсіздігі Бағдарламаны іске асырудың міндетті шарты болып табылады. Ұйымда балалардың аумаққа кіруін бақылау, оларды педагог қызметкерлердің сүйемелдеуімен қамтамасыз ету, экскурсиялар, ормандағы, таудағы, су айдындарындағы және өзге де жерлердегі серуендер кезінде қауіпсіздікке нұсқаулықтар өткізу, өрт және терроризмге қарсы қауіпсіздік талаптарын сақтау, спорттық, туристік, тәжірибелік және өзге де іс-шараларды қауіпсіз ұйымдастыру қамтамасыз етіледі. Барлық маршруттар мен іс-шаралар балалардың жас ерекшелігі, ауа райы жағдайы, медициналық көрсеткіштері және ұйымның мүмкіндіктері ескеріле отырып айқындалады.

Жергілікті климаттық және табиғи ерекшеліктерді ескеру

Іс-шараларды жоспарлау кезінде аумақтың климаттық, табиғи және аумақтық ерекшеліктері ескеріледі. Ыстық, желді, жаңбырлы немесе өзге де қолайсыз ауа райы жағдайында іс-шаралар қауіпсіз жабық үй-жайларға ауыстырылады немесе мазмұны жағынан баламалы қызмет түрлерімен алмастырылады. Ашық ауада, маршруттарда, су маңында, тауда, орманда және өзге де жерлерде болу ұзақтығы ауа райы жағдайына, балалардың жасына және медициналық ұсынымдарға сәйкес реттеледі.

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар үшін ортаға қолжетімділік пен қауіпсіздік

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балалар қатысқан жағдайда ұйым қолда бар жағдайлар шеңберінде ортаның қолжетімділігі мен қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, қатысу формаларын бейімдейді, жеке педагогикалық сүйемелдеуді ұйымдастырады, мамандардың ұсынымдарын, медициналық көрсеткіштерді және заңды өкілдер ұсынған ақпаратты ескереді.

7-бөлім. Кадрлық және әдістемелік қамтамасыз ету

Кадрлық қамтамасыз ету

Бағдарламаны іске асыруды педагогикалық, медициналық, әкімшілік және ұйымның өзге де қызметкерлері қамтамасыз етеді.

Бағдарламаны іске асыруға ұйым басшысы, басшының орынбасары немесе тәрбие жұмысына жауапты тұлға, әдіскер (болған жағдайда), тәрбиешілер, тәлімгерлер, қосымша білім беру педагогтері (болған жағдайда), дене шынықтыру-сауықтыру және спорттық-туристік қызметке жауапты нұсқаушы немесе тұлға, медициналық қызметкер, педагог-психолог (болған жағдайда), сондай-ақ тамақтандыруды, тұруды, қауіпсіздікті және шаруашылық сүйемелдеуді қамтамасыз ететін қызметкерлер тартылуы мүмкін.

Спорттық-туристік бағыттың мазмұнын іске асыру

Спорттық-туристік бағыттың мазмұны педагогикалық қызметкерлер арқылы қолжетімді және қауіпсіз жұмыс түрлері негізінде жүзеге асырылады: ойындар, практикумдар, ББСО аумағындағы маршруттар, бақылаулар, шеберлік сыныптары, жобалық тапсырмалар, командалық станциялар және презентациялар.

Тиісті мамандар болған жағдайда, ұйым қатысушыларға түсетін рұқсат етілетін жүктемені арттырмай-ақ, жекелеген іс-шаралардың мазмұнын кеңейтуге құқылы.

Бағдарламаны іске асыруға қатысушылар	Негізгі міндеттер
Ұйым басшысы	Бағдарламаны іске асыруға жалпы басшылық жасау, қажетті жағдайларды қамтамасыз ету, қауіпсіздікті бақылау, қызметкерлер жұмысын үйлестіру.
Басшының орынбасары / жауапты тұлға	Тәрбие, білім беру және спорттық-туристік қызметті үйлестіру, жоспар-кестенің орындалуын бақылау, ауысым қорытындыларын ұйымдастыру.
Әдіскер (болған жағдайда)	Әдістемелік сүйемелдеуді қамтамасыз ету, материалдар дайындау, педагогтерге кеңес беру, Бағдарламаның іске асырылуын талдау.
Тәрбиешілер және вожатыйлар	Жасақтарды сүйемелдеу, күнделікті қызметті ұйымдастыру, іс-шаралар өткізу, тәртіп пен психологиялық ахуалды қолдау.
Спорттық-туристік қызметке жауапты тұлға	Таңғы жаттығуларды, ойындарды, эстафеталарды, маршруттарды, туристік станцияларды және спорттық іс-шараларды қауіпсіздік пен жас ерекшеліктерін ескере отырып ұйымдастыру.
Медициналық қызметкер	Медициналық бақылау жүргізу, профилактикалық іс-шаралар, алғашқы көмек көрсету, санитарлық-тазалық сақтау жағдайды және балалардың денсаулық жағдайын бақылау.
Педагог-психолог (болған жағдайда)	Бейімделуге қолдау көрсету, жанжалдардың алдын алу, эмоционалдық жағдайды бақылау, педагогтерге кеңес беру.

Әдістемелік қамтамасыз ету

Бағдарламаның әдістемелік қамтамасыз етілуі ауысым мазмұнын сапалы іске асыруды қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық-педагогикалық, дидактикалық, нұсқаулық және диагностикалық материалдар жүйесін құрайды.

10 күндік ауысымның жоспар-кестесі;
спорттық, туристік, өлкетану, экологиялық, тәрбиелік іс-шаралардың, ойындардың, квесттердің, шеберлік сыныптарының және тренингтердің сценарийлері;
туристік станциялар, бағдарлау, командалық маршруттар, экологиялық және өлкетанымдық бақылауларға арналған тапсырма карточкалары;
қауіпсіздіктің нұсқаулық материалдары;
салауатты өмір салты, су ішу режимі, жеке тазалық сақтау, маршруттағы қауіпсіздік және экологиялық мәдениеттің жадынамалар;
педагогикалық бақылау карталары;
қатысушылар мен ата-аналарға арналған сауалнамалар;
маршрут парақтарының, жобалық паспорттардың, карталардың, жадынамалардың, презентациялардың және кері байланыс парақтардың үлгілері;
балалардың өзін-өзі басқаруын және командалық жұмысты ұйымдастыруға арналған материалдар.

Қолданылатын әдістемелер, технологиялар және жұмыс түрлері

Бағдарламаны іске асыруда ойын, жобалық, зерттеу, тренингтік, денсаулықты сақтауға бағытталған, коммуникативтік, туристік-өлкетанымдық, интерактивті және практикалық-бағдарланған педагогикалық технологиялар қолданылады.

Негізгі жұмыс түрлеріне сабақтар, шеберлік сыныптары, практикумдар, квесттер, маршруттық ойындар, тренингтер, әңгімелесулер, жарыстар, спорттық станциялар, бақылаулар, жобалық сессиялар, презентациялар, кері байланы шеңберлері және фестивальдер жатады.

8-бөлім. Бағдарламаны іске асыру нәтижелерін мониторингтеу және бағалау

Бұл бөлім Бағдарламаны іске асырудың ағымдағы және қорытынды мониторингін жүргізу нысандарын, күтілетін нәтижелерге қол жеткізуді бағалау көрсеткіштері мен өлшемдерін, ақпарат жинау және талдау әдістерін (бақылау, сауалнама, қатысу мен қызмет нәтижелерін талдау және т.б.), сондай-ақ мониторинг нәтижелерін Бағдарламаны түзету барысында есепке алу тәртібін айқындайды.

Мониторингтің жалпы тәсілдері

Бағдарламаны іске асыру мониторингі қатысушылардың білім беру, тәрбиелік, спорттық-сауықтыру, туристік, өлкетану, жобалық және бос уақыт қызметінің тиімділігін бағалау жүйесі болып табылады.

Мониторинг ауысым бойы үздіксіз жүргізіледі және Бағдарламаның мақсаты мен міндеттеріне қол жеткізу деңгейін, қатысушылардың тартылу дәрежесін, эмоционалдық салауатын, командалық өзара әрекеттесу сапасын, режим мен қауіпсіздік талаптарының сақталуын, сондай-ақ қатысушылардың болу жағдайлары мен іс-шаралар мазмұнына қанағаттану деңгейін анықтауға бағытталған.

Мониторинг нәтижелері іс-шараларды жедел түзету, қатысушыларға жеке қолдау көрсету, келесі ауысымдардың мазмұнын жетілдіру және Бағдарламаны іске асыру сапасын арттыру үшін қолданылады.

Мониторингтің нысандары мен әдістері

педагогикалық бақылау;
• қатысушылармен әңгімелесу;
• кері байланыс шеңберлері және «отшашулар» (қорытынды пікір алмасу);
• қатысушыларға сауалнама жүргізу;
• ата-аналардан немесе заңды өкілдерден кері байланыс алу;
• балалардың іс-шараларға қатысуын талдау;
• командалық және жеке өнімдерді бағалау;
• қатысушылардың өзін-өзі бағалауы;
• педагогикалық команда тарапынан қорытынды талқылау.

Мониторинг және нәтижелерді бағалау кестесі

Мониторинг бағыты	Бағалау өлшемдері	Әдістер	Бағалау деңгейі	Жауаптылар
Қатысушылардың бейімделуі	Тартылуы, эмоционалдық жағдайы, тәртіпті сақтауы	Бақылау, әңгімелесу, кері байланыс	1–3 төмен; 4–7 орташа; 8–10 жоғары	Тәлімгерлер, тәрбиешілер, психолог (болған жағдайда)
Білім беру қызметі	Сабақтарға, жобаларға, практикумдарға қатысуы	Бақылау, жұмыстарды талдау	1–3 пассивті; 4–7 тұрақты; 8–10 бастамашыл	Педагогтер, әдіскер
Спорттық-туристік бағыт	Қатысу, қауіпсіздік сақтау, командалық жұмыс	Бақылау, ойындар мен маршруттарға қатысу	1–3 төмен белсенділік; 4–7 тұрақты; 8–10 жоғары	Спортқа жауапты тұлға, тәлімгерлер
Бағдарлау және маршруттар	Бағдарды түсіну, маршруттық тәртіп, топпен жұмыс	Маршрут парақтары, бақылау, тапсырмалар	1–3 жартылай; 4–7 тұрақты; 8–10 сенімді	Педагогтер, тәлімгерлер
Туристік тәжірибелік дағдылар	Тәжірибелер тапсырмаларды орындау, ұқыптылық, қауіпсіздік	Практикумдар, станциялар, бақылау	1–3 қолдауды қажет етеді; 4–7 жеткілікті; 8–10 сенімді	Бағытқа жауапты тұлға
Өлкетану және экология	Бақылауларға қатысу, табиғатқа ұқыпты қарау	Бақылау, бастамаларды талдау	1–3 фрагментті; 4–7 тұрақты; 8–10 бастамашыл	Педагогтер, тәлімгерлер
Командалық дағдылар	Ынтымақтастық, өзара көмек, жауапкершілік	Бақылау, кері байланыс	1–3 қолдауды қажет етеді; 4–7 дамуда; 8–10 айқын	Тәлімгерлер, тәрбиешілер
Эмоционалдық салауат	Көңіл-күй, жайлылық, жанжалдардың азаюы	Әңгімелесу, кері байланыс, бақылау	1–3 алаңдаулы; 4–7 тұрақты; 8–10 жайлы	Тәлімгерлер, психолог (болған жағдайда)
Қанағаттану деңгейі	Ауысымға, жағдайларға және іс-шараларға қатынасы	Сауалнама, кері байланыс	1–3 төмен; 4–7 жеткілікті; 8–10 жоғары	Әкімшілік, әдіскер

Ағымдағы мониторинг нәтижелерін есепке алу тәртібі

Ағымдағы мониторинг нәтижелеріне педагогикалық команда іс-шараларды ұйымдастыруға, жүктемені бөлуге, қатысушыларға қолдау көрсету формаларына және ауысымның келесі күндерінің мазмұнына жедел өзгерістер енгізеді.

Ауысым аяқталғаннан кейін мониторинг нәтижелері жинақталып, келесі ауысымдарды жоспарлау, әдістемелік материалдарды жаңарту және Бағдарламаны жетілдіру барысында пайдаланылады.

9-бөлім. Негізгі және қосымша әдебиеттер тізімі

Нормативтік құқықтық актілер

Қазақстан Республикасының Конституциясы.
«Білім туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319-III.
«Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2002 жылғы 8 тамыздағы № 345.
«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі 2020 жылғы 7 шілдедегі № 360-VI.
«Педагог мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VI.
Кәмелетке толмағандарға арналған білім беру-сауықтыру бағдарламаларын әзірлеу, келісу және бекіту қағидалары, сондай-ақ олардың құрылымы мен мазмұнына қойылатын талаптар.
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2025 жылғы 7 қазандағы № 237 бұйрығымен бекітілген білім беру ұйымдарында балаларды сауықтыру мен демалысын ұйымдастыру қағидалары.
Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарынан басқа, білім беру ұйымдарының тиісті түрлері мен түршелерінің қызметінің үлгілік қағидалары (2022 жылғы 31 тамыздағы № 385 бұйрық).
Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 10 тамыздағы № ҚР ДСМ-78 бұйрығымен бекітілген «Балалардың сауықтыру және санаторлық объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық қағидалары.
Дене шынықтыру және спорт сабақтарын өткізу кезіндегі қауіпсіздік қағидалары (2014 жылғы 3 қарашадағы № 68 бұйрық).
«Адал азамат» біртұтас тәрбие бағдарламасы.
Кәмелетке толмағандардың демалысын, сауықтырылуын, тәрбиесін, қосымша білім алуын, медициналық сүйемелдеуін және қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін реттейтін өзге де нормативтік құқықтық актілер.

Оқу-әдістемелік және қосымша материалдар

Демалыс кезеңінде балалардың демалысын, сауықтырылуын және жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру бойынша әдістемелік ұсынымдар.
ББСО тәрбие жұмысын ұйымдастырудың әдістемелік материалдар.
Балалар мен жасөспірімдердің коммуникативтік дағдылары мен soft skills дамытуға арналған әдістемелік материалдар.
Қозғалмалы, ұлттық, спорттық және командалық ойындар жинақтары.
Туристік, спорттық-сауықтыру және outdoor іс-шараларды ұйымдастыруға арналған әдістемелік материалдар.
Экологиялық тәрбие және «Таза Қазақстан» бастамаларын іске асыру материалдары.
Өлкетану, бағдарлау, табиғаттағы қауіпсіз мінез-құлық және туристік дайындық материалдары.
Жарақаттың алдын алу, салауатты өмір салты, су ішу режимі және жеке тазалық сақтау материалдары.
Тәрбиелік, спорттық, туристік және мәдени-демалыс іс-шараларының сценарийлер жинақтары.
Жобалық қызметті, балалардың өзін-өзі басқаруын және командалық жұмысты ұйымдастыру материалдары.
Уақытша балалар ұжымында балаларды бейімдеуге арналған психологиялық-педагогикалық материалдар.

Ұйым оқу-әдістемелік, ғылыми, анықтамалық және электрондық дереккөздер тізімін Бағдарламаның бейініне, іске асыру жағдайларына және соңғы 5 жылдағы өзекті қазақстандық және шетелдік дереккөздерді ескере отырып толықтырады.